________________________

Rieten
________________________

Terug naar muziekpagina
________________________

 

________________________

Boekje, dat iedere saxofonist zou moeten hebben (kost 15 gulden):

Tipboek Saxofoon
Hugo Pinksterboer
AABA Media
ISBN 90 76192 02 0

________________________

 

 

Een vraag aan mij bij amateur muziekverenigingen gaat vaak over rieten (nr 2 na: 'Wil je geen lid worden). Zelf ben ik vrij barbaars in het gebruik van rieten, maar dat wil niet zeggen, dat ik er niets vanaf weet. Hier even de meest gestelde vraag en mijn 'rietentechniek'.

Q: Ik heb nu een nieuw riet, daar speel ik heel slecht op (kortom ben ik nu slecht of kan ik de schuld aan het riet geven).
A: Ga er maar vanuit, dat in een doosje van 10 rietjes, 4 echt slechte zitten, 3 redelijke, 2 goede en 1 echte goede.

 

Mijn rietentechniek:

Koop een doosje van 10 rieten (koop dus niet 1 riet of losse rieten), als je tenminste weet welke sterkte je speelt (anders dien je dat eerst uit te zoeken). Zelf koop ik Van Dooren 2 1/2 (iedereen schiet me nu waarschijnlijk af, want je moet minstens 3 spelen). Echter de truuk is, dat ik meestal te lichte rieten koop, aangezien ik zwaarder maken van rieten makkelijker vind, dan het lichter maken van rieten.

Rij, loop of fiets na het rieten kopen even naar de ijzerwarenzaak (ja, dames, had je maar geen saxofoon moeten gaan spelen), en koop een rood/witte slijpsteen (circa een tientje +/- 100 %).

Maak de slijpsteen nat (dat kan op allerlei manieren, maar de meest hygienische manier is kraanwater) en schuur de onderkant van de rieten (de tafel) glad op de witte kant van de slijpsteen. Schuur niet te lang of te hard, gewoon zo lang dat de 'tafel' met de vinger glad aanvoelt. De luchtstroom kan nu makkelijker langs 't riet glijden (dit is een verklaring, die ik ook maar van horen zeggen heb, maar het werkt wel).

Nu waarschijnlijk de vreemdste tip van mij. Wrijf het speeloppervlak van het riet (hart en schouder) in met vasaline of labello of zoiets. Persoonlijk vind ik dat fijner spelen (met name bij nieuwe rieten), maar dat komt waarschijnlijk, omdat ik ook een hekel heb aan houten lolly-stokjes.

Neem nu een riet en monteer het GOED op het mondstuk . Let erop, dat de rietbinder onder 't streepje op het mondstuk zit, dit om het riet genoeg trillingsvrijheid te geven. Draai ook de rietbinder goed aan. Speel wat (van hoog tot laag) en hopelijk kom je tot de ontdekking dat het riet veel te licht is (merk je aan een ijle/lelijke toon en het slecht kunnen spelen van hoge tonen).

Neem nu je rietknipper (als je die niet hebt, KOPEN, cautier of codier is een goed merk, Frans is niet echt m'n sterkste kant) en knip een weinig (1/4 mm) van het riet af. Als je ervaren bent en het riet is echt veel te licht, dan mag je meteen een 1/2 mm afknippen. Bij het uiteindelijke fijn-tunen knip je maar 1/10 mm of nog minder af! Dus steeds uitproberen en dan weer knippen. Het riet hoger zetten kan ook, regel bij mij is dat als je over de tip van het riet heen kijkt (riet en mondstuk op ooghoogte), je nog net een randje mondstuk moet kunnen zien. Zet het riet dus hoger, totdat de gewenst sterkte bereikt is en knip dan af, zodat nog net een randje (een haardik) van het mondstuk zichtbaar is.

Tsja, dan nu, wanneer is een riet goed? Zelf vind ik dat je zolang moet knippen aan een riet, totdat het voor je gevoel net iets te zwaar speelt (tussen 'aah, dit speelt makkelijk' en 'er zit ruis in m'n toon', een heel weinig ruis mag). Heeft het riet dan nog steeds geen goede klank en spreken de noten niet goed aan, gooi het riet dan maar weg (ook echt doen, anders heb je het ding nog 10 keer in je handen). De filosofie hierachter is, dat een zwaarder riet bevordelijk is voor je embouchure en een mooiere klank geeft, dus uiteindelijke worden lipspieren getraind om steeds zwaardere rieten te spelen, wat weer leidt tot een steeds mooiere klank! Verder is het zo, dat rieten tijdens het spelen lichter worden (door de wrijving met de lippen verdwijnt er naast lip ook steeds wat hout). Maar knip een riet ook zeker niet te zwaar, aangezien dit je speelplezier aanzienlijk zal verlagen.

Mocht je een riet nu te zwaar geknipt hebben, dan schuur ik zelf meestal wat af op de plaatsen 3 en 4 (vooral aan de randen van het riet, liever niet het midden). Het handige van wat afschuren is dat je het riet op het instrument kan laten zitten en je dus niet continu het riet aan het (de)monteren bent. Een nadeel van het schuren vind ik zelf, dat je maar wat gokt. Een goed riet kan na schuren opeens slecht zijn (slechte klank, aanspreken van lage noten). Gebruik voor het schuren schuurbies (een soort gedroogd dik gras).

Tot slot nog even iets over het bewaren van het riet. Zelf laat ik het riet meestal gewoon op het mondstuk zitten (wel dan eens per 2 weken of zo eens mondstuk en riet schoonmaken met wat LAUW water, NIET heet). Volgens de experts moet de tafel van een riet tijdens 'opslag' op een vlak geheel (bijv. stuk glas) geklemd zitten, dit om kromtrekken van het riet te voorkomen (de tip trekt dan krom). Natuurlijk heb je hier riethouders voor en het kromtrekken zal natuurlijk bij grotere rieten eerder gebeuren, dan de kleine, die ik gebruik op m'n sopraan sax.

Tot slot nog een laatste tip voor mensen, die een 'piepend' riet hebben (zelf heb ik hier nooit last van en ik ga er derhalve vanuit, dat het voor een groot deel ook met de speler te maken heeft). Dit schijnt veroorzaakt te worden, doordat een riet links of rechts soepeler of dikker is. Over het riet heenkijken en bijschuren schijnt dan te helpen, maar makkelijker is waarschijnlijk om gewoon een nieuw riet te nemen.